Sancerre

Waar ligt Sancerre?

Sancerre ligt in het oostelijke deel van de Loirevallei, op de linkeroever van de rivier, een kleine twee uur rijden ten zuiden van Parijs. Het gelijknamige middeleeuwse dorpje geeft de hele wijnstreek zijn naam en ligt op een heuvel met uitzicht over de wijngaarden en de rivier. Rondom liggen dorpen als Bué, Chavignol en Verdigny, die vaak apart op het etiket verschijnen omdat het terroir er net weer anders is. Aan de overkant van de Loire ligt Pouilly-Fumé, een streek die met dezelfde druif werkt maar toch een net iets andere wijn oplevert.

De wijngaarden van Sancerre bedekken een gebied van ongeveer drieduizend hectare, verspreid over veertien gemeenten. Dat is bescheiden vergeleken met grotere Franse wijnstreken, maar de verdeeltheid in eigendom is groot: veel wijnbouwers werken met een beperkt aantal hectare, opgesplitst in duizenden kleine percelen. Die versnippering, gecombineerd met de wisselende bodem, verklaart waarom twee Sancerres van dorpen die maar een paar kilometer van elkaar liggen toch heel verschillend kunnen smaken.

Klimaat en bodem

Sancerre heeft een gematigd continentaal klimaat: warme zomers, koude winters en een reëel risico op nachtvorst in het voorjaar. De nabijheid van de Loire en de bebossing rond de wijngaarden temperen de extremen enigszins, maar wijnbouwers houden de knop altijd in de aanslag zodra het in april of mei kouder wordt. Dat koelere klimaat is precies wat de Sauvignon Blanc hier zijn kenmerkende frisheid en levendige zuren geeft; de druif rijpt langzaam en behoudt daardoor zijn aromatische scherpte.

De bodem is waar het verhaal van Sancerre echt interessant wordt. Grofweg zijn er drie hoofdtypen grond te onderscheiden. De terres blanches bestaan uit kalkhoudende klei uit het Kimmeridgien en liggen vaak op de hogere hellingen; ze geven de wijn body, structuur en het vermogen om iets langer te rijpen. De caillottes zijn stenige, kalkrijke bodems met veel kiezel, en leveren juist de meer directe, rijke en minerale stijl op waar Sancerre om bekendstaat. Daarnaast is er silex, een kleiige bodem met vuursteen, die wijnen geeft met een rokerige, vuurstenige ondertoon en intense citrusaroma’s. Wijnbouwers combineren deze bodems soms bewust in één cuvée, of laten juist één bodemtype spreken in een parcellaire wijn, en dat maakt het proeven van verschillende Sancerres zo boeiend.

Welke druiven groeien er in Sancerre?

De regelgeving in Sancerre is compromisloos: witte wijn wordt uitsluitend van Sauvignon Blanc gemaakt, rode en rosé wijn uitsluitend van Pinot Noir. Andere druiven zijn niet toegestaan binnen de appellatie. Dat klinkt beperkt, maar juist die eenvoud dwingt wijnbouwers om het verschil te laten zitten in de bodem, de ligging en het vakmanschap in het glas.

Sauvignon Blanc is met ruime voorsprong de belangrijkste druif en beslaat het grootste deel van de aanplant. Pinot Noir speelt een kleinere maar historisch fundamentele rol: vóór de druifluisplaag in de negentiende eeuw was Sancerre juist vooral bekend om zijn rode wijn, niet om zijn wit. Die rode traditie leeft nog steeds voort, zij het in een bescheidener volume dan de witte Sauvignon Blanc.

Welke stijl hebben de wijnen uit Sancerre?

De witte Sancerre is het visitekaartje van de streek: droog, strak en met een levendige zuurgraad die de wijn energie geeft. Verwacht aroma’s van citrus, kruisbes en vers gemaaid gras, met op de rijkere percelen ook tonen van passievrucht of witte perzik. De mineraliteit – dat steenachtige, bijna kraakheldere randje – is wat een goede Sancerre onderscheidt van een eenvoudige Sauvignon Blanc uit een warmer klimaat. De meeste witte Sancerre wordt zonder hout gemaakt, al kiezen sommige domeinen voor gisting of rijping op oud vat om net wat meer structuur aan hun beste percelen te geven.

De rode Sancerre, gemaakt van Pinot Noir, is licht van kleur maar niet van karakter: fijn, geurig, met rode bessen en een frisse, soepele afdronk. Wie een stevige, tanninerijke rode wijn verwacht komt bedrogen uit; dit is een subtiele stijl die eerder aan lichtere Bourgognes doet denken dan aan een klassieke krachtpatser. De rosé, eveneens van Pinot Noir, is vaak droger en gestructureerder dan een doorsnee rosé uit de Provence, met een net iets stevigere body en een heldere, minerale afdronk.

Een veelgemaakte fout is denken dat alle Sancerre gelijk is. De verschillen tussen een wijn van kiezelrijke caillottes en een wijn van kleirijke terres blanches zijn goed te proeven, en ook de jaargang speelt een rol: in een koeler jaar zijn de zuren scherper, in een warmer jaar wint het fruit iets terrein.

Waar past Sancerre bij?

Serveer witte Sancerre op zo’n negen tot elf graden; te koud en de aroma’s blijven verstopt, te warm en de zuren gaan overheersen. Een gewoon wit wijnglas met een iets smallere kelk werkt goed om de citrus- en mineraaltonen te bundelen. De rode en rosé versies profiteren juist van een paar graden extra, rond de twaalf tot veertien graden voor de rode, zodat het fruit zich kan tonen zonder dat de wijn hard overkomt.

Qua bewaarpotentieel geldt: het merendeel van de witte Sancerre is bedoeld om binnen een paar jaar na de oogst te drinken, terwijl je bij de rijkere, van terres blanches afkomstige wijnen soms wat langer kunt wachten. Rode Sancerre kan, afhankelijk van de producent en het bodemtype, ook een aantal jaar verder rijpen. Vraag bij twijfel gewoon naar het advies van de producent, want dit verschilt sterk per domein en jaargang.

Aan tafel is de klassieke combinatie een lokale geitenkaas, met name de kleine Crottin de Chavignol, die letterlijk in dezelfde grond gerijpt lijkt te zijn als de wijn zelf. Witte Sancerre doet het ook uitstekend bij schaal- en schelpdieren, gegrilde visgerechten en frisse groentegerechten. De rode versie combineert vaak mooi met gevogelte of kalfsvlees, terwijl de rosé zich goed leent voor een lichte lunch met vis of charcuterie.

Veelgestelde vragen

Welke appellations liggen in Sancerre?

Sancerre is één appellation d’origine contrôlée die zich uitstrekt over veertien gemeenten en enkele hamlets rond het dorp Sancerre, waaronder Bué, Chavignol en Verdigny. Er is geen indeling in crus, maar veel producenten vermelden wel het dorp of soms het perceel van herkomst op het etiket, zodat je meer over het specifieke terroir kunt aflezen.

Welke jaargangen zijn sterk in Sancerre?

Dat verschilt sterk per producent en per jaar, afhankelijk van hoe het voorjaar en de zomer verlopen zijn en hoe gevoelig de percelen voor nachtvorst waren. Vraag bij een specifieke fles gerust naar het advies over de jaargang; een algemene uitspraak over goede en mindere jaren gaat voorbij aan de grote lokale verschillen binnen de streek.

Op welke temperatuur schenk je wijn uit Sancerre?

Witte Sancerre schenk je het beste rond de negen tot elf graden. Rosé kun je iets koeler serveren, en rode Sancerre juist iets warmer, rond de twaalf tot veertien graden, zodat de fijne aroma’s zich goed kunnen ontplooien.

Hoe lang kun je wijn uit Sancerre bewaren?

De meeste witte Sancerre drink je het liefst binnen een paar jaar, terwijl wijnen van de kleirijke terres blanches doorgaans iets meer bewaarpotentieel hebben. Rode Sancerre kan, afhankelijk van de producent, ook wat langer rijpen. Dit hangt sterk af van het domein en de jaargang, dus check bij twijfel de aanbeveling van de producent.

Wat maakt Sancerre anders dan naburige streken?

Aan de overkant van de Loire ligt Pouilly-Fumé, dat met dezelfde druif werkt maar door een net andere bodemsamenstelling toch een iets andere stijl van Sauvignon Blanc oplevert. Ook Menetou-Salon, Reuilly en Quincy liggen in de buurt en delen de Sauvignon Blanc-traditie, al wordt Sancerre doorgaans gezien als de meest complete uitdrukking van bodem en klimaat in deze hoek van de Loire.

Waarom verschillen Sancerres van elkaar zo sterk?

Dat komt vooral door de bodem: terres blanches, caillottes en silex geven elk een net andere richting aan de wijn, van vol en structuurrijk tot direct en mineraal tot rokerig en geconcentreerd. Voeg daarbij de sterke versnippering van percelen en het is logisch dat twee Sancerres uit dorpen die dicht bij elkaar liggen toch behoorlijk kunnen verschillen.