Montepulciano

Wat is Montepulciano?

Montepulciano is een blauwe druif uit Midden- en Zuid-Italië, na Sangiovese de meest geplante inheemse druif van het land. De naam zorgt vaak voor verwarring, want er bestaat ook een gelijknamig stadje in Toscane. Die twee hebben eigenlijk weinig met elkaar te maken: de beroemde Vino Nobile di Montepulciano uit dat stadje wordt gemaakt van Sangiovese, niet van de Montepulciano-druif. De druif zelf voelt zich vooral thuis aan de oostkant van Italië, in Abruzzo, Marche en Molise, en wordt in zo’n twintig Italiaanse provincies geteeld.

Je vindt Montepulciano zowel als volwaardige hoofddruif als in blends. In veel gevallen wordt hij samen met Sangiovese gebruikt, een combinatie die je terugziet in Rosso Piceno en Rosso Conero uit de Marche. Dat blenden is geen toeval: Sangiovese brengt frisheid en levendigheid, terwijl Montepulciano zorgt voor kleur, kracht en tannine. Voor de ligging, bodem en klimaatinvloeden van deze streken verwijzen we je graag naar de regiopagina over Abruzzo.

Hoe smaakt Montepulciano?

De eerste indruk van een Montepulciano is bijna altijd de kleur: diep, ondoorzichtig en met paarse randen, zelfs bij eenvoudige wijnen. In de neus en op de tong vind je meestal rijp donker fruit zoals kersen, bramen en pruimen, aangevuld met een kruidige toets. Denk aan zwarte peper, oregano of tijm, soms gecombineerd met een vleugje tabak of aarde.

De structuur is wat de druif onderscheidt van veel andere Italiaanse rode wijnen. Montepulciano heeft van nature stevige tannines en een gulle body, maar mist de hoge zuurgraad die je bij Sangiovese vindt. Daardoor proef je vaak een wijn die rond en gul aandoet, met een tannine die zacht kan zijn wanneer de druif goed is uitgerijpt, maar iets stroef of zelfs licht bitter als de rijping tekortschiet. Bij langere houtrijping ontstaan complexere tonen van koffie, leer en gedroogd fruit, terwijl jonge, onbehandelde uitvoeringen juist fruitiger en toegankelijker zijn.

Waar wordt Montepulciano verbouwd?

Het grootste deel van de Montepulciano-wijngaarden ligt in Abruzzo, waar de druif de basis vormt van de bekende Montepulciano d’Abruzzo. Ook in de Marche speelt de druif een hoofdrol, onder meer in Rosso Conero en Rosso Piceno, terwijl je hem ook tegenkomt in Molise, Puglia, Umbrië en Lazio. De beste en meest gestructureerde wijnen komen doorgaans van de heuvels rond Teramo, in het noorden van Abruzzo.

Grond en klimaat bepalen sterk hoe de druif zich in het glas gedraagt, van de kalkrijke hellingen in het binnenland tot de mildere, aan zee grenzende gebieden. Omdat die invloeden per gebied verschillen, lees je daar meer over op de regiopagina over Abruzzo.

Hoe wordt Montepulciano gevinifieerd?

Montepulciano is een laatrijpende druif met een dikke schil, wat bijdraagt aan de diepe kleur en de aanwezige tannine in de wijn. Na de oogst volgt een gewone rode wijnvinificatie: de druiven worden gekneusd en vergist op de schillen, zodat kleurstoffen en tannine goed in de wijn trekken. Wanneer de fermentatie vrijwel alle suikers omzet in alcohol, ontstaat de droge stijl die het meest gangbaar is voor deze druif.

Veel producenten kiezen ervoor om Montepulciano te blenden, meestal met Sangiovese, om de wat stugge tannine te verzachten en extra frisheid toe te voegen. Andere wijnen laten de druif juist solo schitteren, met een periode op hout om de tannine af te ronden en aroma’s van koffie of leer toe te voegen. Hoeveel hout en hoeveel tijd daarbij komt kijken, verschilt sterk per producent en per stijl: sommige huizen zoeken juist naar een fruitige, jonge wijn, terwijl andere bewust op langere lagering en meer structuur inzetten. Bij Riserva-versies is een langere vatrijping voorgeschreven, wat resulteert in een rijpere, rondere wijn met meer diepgang.

Waar past Montepulciano bij?

Door de combinatie van fruit, kruidigheid en stevige tannine is Montepulciano een prettige metgezel bij hartige, wat vettere gerechten. Denk aan gegrild of gestoofd rood vlees, wild, of pasta’s met een rijke tomaten- of vleessaus. Ook bij gerechten met gedroogde kruiden, zoals oregano of tijm, sluit de wijn mooi aan doordat je die tonen vaak al in het glas herkent.

Lichtere, jongere uitvoeringen van Montepulciano zijn juist geschikt voor alledaagsere momenten, zoals een pizza of een eenvoudige pastaschotel. Voor kaas kies je het beste voor iets pittigere of belegen soorten, die tegen de tannine opgewassen zijn zonder de fruitigheid weg te drukken.

Waar let je op bij het kiezen van Montepulciano?

Een veelgemaakte fout is denken dat elke Montepulciano hetzelfde smaakt. De stijl hangt sterk af van de rijping van de druiven, de hoeveelheid houtcontact en de keuze om wel of niet te blenden met Sangiovese. Een jonge, fruitige uitvoering vraagt om een ander moment dan een Riserva met jarenlange vatrijping en een uitgesproken kruidig, aards karakter.

Let ook op waar de druiven vandaan komen: de wijnen uit de noordelijke heuvels van Abruzzo, zoals Colline Teramane, staan bekend om meer finesse en structuur dan wijnen uit de laagvlaktes. Hoeveel handwerk er in de wijngaard en kelder is gestoken, en hoe laag de opbrengst per hectare is gehouden, bepaalt in belangrijke mate hoe geconcentreerd en gelaagd de wijn wordt. Vraag jezelf dus af of je op zoek bent naar een soepele dagelijkse wijn of naar een exemplaar met meer diepgang en bewaarpotentieel, en laat die keuze leidend zijn.

Veelgestelde vragen

Is Montepulciano droog of zoet?

Montepulciano wordt vrijwel altijd droog gevinifieerd: tijdens de gisting wordt bijna alle suiker omgezet in alcohol. Zoete of licht restzoete varianten bestaan, maar die zijn uitzondering en geen regel binnen deze druif.

Op welke temperatuur schenk je Montepulciano?

Schenk Montepulciano op een temperatuur tussen de zestien en achttien graden. Bij een lichtere, jongere stijl mag je iets richting de ondergrens gaan, terwijl een krachtige Riserva juist baat heeft bij de bovenkant van die marge, zodat de aroma’s zich volledig kunnen ontplooien.

Welk glas past bij Montepulciano?

Kies een glas met een ruime kelk, zodat de wijn voldoende lucht krijgt en de kruidige en fruitige aroma’s zich kunnen ontvouwen. Voor een krachtige, houtgerijpte Montepulciano werkt een iets groter bourgogne– of bordeauxglas net wat beter dan een klein, smal glas.

Hoe lang kun je Montepulciano bewaren?

Dat hangt sterk af van de stijl en de producent. Lichtere, fruitige wijnen drink je het beste binnen een jaar of vijf na de oogst, terwijl de meer geconcentreerde, houtgerijpte exemplaren tot ruim tien jaar kunnen liggen en daar juist rijker en ronder van worden.

Met welke druiven wordt Montepulciano geblend?

De bekendste partner is Sangiovese, die zorgt voor extra frisheid en levendigheid naast de kracht en kleur van Montepulciano. Ook combinaties met Cabernet Sauvignon, Syrah of Aglianico komen voor, afhankelijk van de stijl die de producent voor ogen heeft.

Welke stijlverschillen zijn er per streek?

In Abruzzo levert de druif doorgaans de meest krachtige, donkere wijnen, met de fijnste voorbeelden uit de noordelijke heuvels rond Teramo. In de Marche wordt Montepulciano vaker gecombineerd met Sangiovese, wat resulteert in wijnen met iets meer souplesse en frisheid, zoals je die tegenkomt in Rosso Piceno. Ga je verder zuidelijk, naar Molise, dan zie je de druif ook opduiken in blends met Aglianico, wat weer een net iets andere, meer aardse toon aan de wijn geeft.