Macabeo

Macabeo is een van de meest verbouwde witte druivenrassen van Spanje, en toch blijft de naam voor veel wijndrinkers onbekend terrein. Dat komt vooral doordat de druif in verschillende streken onder een andere naam door het leven gaat. In Rioja heet de druif Viura, in Penedès speelt hij een hoofdrol in Cava, en in Zuid-Frankrijk duikt hij op als Maccabeo. Het gaat steeds om hetzelfde ras; alleen de lokale traditie bepaalt welke naam op het etiket verschijnt. Bij The Online Sommelier vind je Macabeo vooral terug in Cava en in enkele stille blends, waar de druif zijn frisheid en souplesse inbrengt.

Wat is Macabeo?

Macabeo is een witte druif met een lange geschiedenis in het noordoosten en oosten van Spanje. Herkomst en verspreiding horen eigenlijk bij het regionale verhaal, maar het is goed om te weten dat de druif zich vanuit het Middellandse Zeegebied verspreidde naar Rioja, Catalonië en uiteindelijk over de Pyreneeën naar Zuid-Frankrijk. Daar noemen ze hem Maccabeo of Maccabeu, en wordt hij onder meer gebruikt voor frisse, bloemige blends in de Roussillon. In Catalonië is Macabeo onlosmakelijk verbonden met Cava: sinds het einde van de negentiende eeuw is hij daar samen met Xarel·lo en Parellada de ruggengraat van veel mousserende wijn. Voor de klimatologische en bodemkundige achtergrond van deze streken verwijzen we je graag naar de pagina’s over Rioja en Catalonië.

Hoe smaakt Macabeo?

Macabeo wordt vaak neutraal genoemd, en dat is niet helemaal onterecht: het is geen druif die zichzelf luid aankondigt. Toch is dat precies waarom hij zo geschikt is als basis voor een blend of voor Cava, waar de gistrijping en de andere druiven de show mogen stelen. In het glas vind je doorgaans tonen van groene appel, citrus en witte bloemen, soms aangevuld met een vleugje amandel of anijs. Wanneer de druif vroeg wordt geoogst, blijft de frisheid dominant en proef je vooral levendige, grapefruitachtige zuren. Laat je de druif langer aan de stok, dan verschuift het beeld naar ronder, voller fruit met een zachtere structuur. Macabeo die op houten vaten rijpt, zoals in traditionele witte Rioja, ontwikkelt bovendien nuances van vanille en noten, en wordt aanzienlijk complexer dan de jonge, stalen versie.

Waar wordt Macabeo verbouwd?

De thuisbasis van Macabeo ligt in Noordoost-Spanje, met Rioja, Catalonië en Aragón als belangrijkste gebieden. Daarbuiten vind je de druif ook in Zuid-Frankrijk, vooral in de Languedoc-Roussillon, waar hij een kleinere maar herkenbare rol speelt. Klimaat, bodem en het lokale wijnbouwbeleid verklaren waarom de stijl per streek zo verschilt; dat verhaal hoort thuis op de pagina’s van de afzonderlijke regio’s, zoals Rioja of Catalonië, waar je meer leest over de invloed van kalkbodems en het mediterrane klimaat op deze druif.

Hoe wordt Macabeo gevinifieerd?

Het moment van oogsten is bij Macabeo minstens zo belangrijk als de plek waar hij groeit. Vroeg geplukte druiven geven de frisse, licht kruidige stijl die je in jonge Cava en lichte witte wijn tegenkomt. Wacht de wijnmaker langer, dan wint de wijn aan volume en krijgt hij een zachtere, meer afgeronde textuur. In Rioja wordt Macabeo, daar Viura genoemd, van oudsher op eikenhouten vaten gerijpt tot een goudgele wijn met tonen van noten en vanille; tegenwoordig bestaat daarnaast een moderne, ongehouten stijl die vooral op fruit en frisheid inzet. Voor Cava draagt Macabeo iets anders bij dan zijn blendpartners: in combinatie met Parellada en Xarel-lo zorgt Macabeo er vooral voor dat de gistaroma’s na de flessenrijping mooi naar voren komen. De dikke schil van de druif maakt hem behoorlijk bestand tegen oxidatie, wat weer verklaart waarom hij zich goed leent voor zowel houtrijping als lange lagering op de gist. In de Roussillon wordt een deel van de oogst gebruikt voor Vin Doux Naturel, een zoete stijl die ontstaat door de gisting tussentijds te stoppen met toevoeging van alcohol.

Waar past Macabeo bij?

Macabeo als Cava is een geboren aperitiefwijn: de frisse zuren en fijne mousse werken smaakopwekkend en combineren moeiteloos met amuses, olijven en gedroogde ham. Bij tapas met vis of schaaldieren, denk aan gegrilde sardines, mosselen of octopus, laat de jonge, stalen stijl zich van zijn beste kant zien. Ga je voor een houtgerijpte Macabeo uit Rioja, dan kan de wijn juist iets stevigers aan: gegrilde kreeft, krab of een romige vissaus vinden hier een evenwichtige partner. Een blend met Chardonnay of Malvasia, zoals je bij enkele wijnen in ons assortiment ziet, geeft vaak iets meer body en rond fruit, waardoor ook een lichte pastagerecht met zeevruchten goed past.

Waar let je op bij het kiezen van Macabeo?

De grootste valkuil bij Macabeo is denken dat één fles representatief is voor de hele druif. Een jonge, stalen Cava en een houtgerijpte Rioja Blanco uit honderd procent Viura hebben weinig met elkaar te maken, terwijl het om dezelfde druif gaat. Let daarom op de stijl die op het etiket of in de omschrijving staat: gaat het om een fris aperitief of om een wijn met meer diepgang en structuur? Ook de blendpartners maken verschil. Macabeo met Xarel-lo en Parellada in Cava geeft een ander resultaat dan Macabeo met Chardonnay of Malvasia in een stille wijn: de eerste combinatie benadrukt frisheid en mousse, de tweede voegt vaak meer florale of tropische tonen toe. Wie een lichte, dorstlessende stijl zoekt, kiest voor een jonge, ongehouten versie; wie iets voller en kruidiger wil, gaat voor een variant die op hout of langer op gist heeft gelegen.

Veelgestelde vragen

Is Macabeo droog of zoet?

De meeste Macabeo die je tegenkomt is droog, zowel als stille wijn als in Cava. In de Franse Roussillon wordt een deel van de druif gebruikt voor Vin Doux Naturel, een zoete stijl, maar dat is een uitzondering en geen hoofdstroming.

Op welke temperatuur schenk je Macabeo?

Voor een frisse, jonge Macabeo of Cava schenk je het liefst rond de zes tot acht graden, zodat de zuren en de mousse optimaal tot hun recht komen. Een houtgerijpte, vollere Macabeo mag iets warmer, tussen de tien en twaalf graden, zodat de kruidige en nootachtige tonen zich beter openen.

Welk glas past bij Macabeo?

Voor Cava op basis van Macabeo kies je het best een smal wijnglas met een lichte tulpvorm in plaats van een klassieke fluit; zo blijft de mousse behouden en krijgt de neus toch ruimte om zich te ontplooien. Bij stille, houtgerijpte Macabeo werkt een iets breder wit wijnglas beter, omdat dat de complexere aroma’s van vanille en noten meer lucht geeft.

Hoe lang kun je Macabeo bewaren?

Een jonge, frisse Macabeo drink je het best binnen een jaar of twee na aankoop, zolang de levendige zuren en het fruit nog op hun best zijn. Houtgerijpte versies uit Rioja kunnen aanzienlijk langer meegaan dankzij de goede weerstand van de druif tegen oxidatie; in uitzonderlijke gevallen zijn er zelfs Macabeo-wijnen gemaakt die decennia bewaard konden worden. Voor Cava geldt dat de rijping op de gist vóór verkoop al een groot deel van het bewaarpotentieel bepaalt, dus check bij twijfel de vermelding op de fles.

Met welke druiven wordt Macabeo geblend?

In Cava is de klassieke combinatie Xarel-lo en Parellada, zoals je ook terugziet in meerdere Cava’s in ons assortiment. In Rioja wordt Macabeo, daar Viura genoemd, vaak aangevuld met Malvasia om wat extra smaak en frisse zuren toe te voegen. Daarnaast zie je de druif soms gecombineerd met Chardonnay of met aromatische rassen zoals Malvasia en Muscat, wat een ronder en bloemiger geheel oplevert.

Welke stijlverschillen zijn er per streek?

In Catalonië draait het vooral om mousserende wijn: fris, licht en gemaakt om de gistaroma’s van Cava te ondersteunen. In Rioja, waar de druif Viura heet, bestaat een tweedeling tussen jonge, ongehouten witte wijn en de klassieke, op eikenhout gerijpte stijl met meer diepgang. In de Franse Roussillon krijgt de druif weer een heel ander gezicht, van frisse blends tot de zoete Vin Doux Naturel. Producent en oogstmoment spelen binnen elke streek nog een aanvullende rol, dus dezelfde regio kan best uiteenlopende stijlen opleveren.