Susumaniello

Susumaniello is een oude, blauwe druivensoort die vrijwel uitsluitend voorkomt in Puglia, in de hak van de Italiaanse laars. De naam roept bij kenners al snel een beeld op van een ezel die zwaarbeladen tussen de wijngaarden sjokt, en dat is geen toeval: de druif dankt zijn naam aan het Italiaanse woord voor ezel, omdat de stok zelf al torsend onder zware, dichte trossen gebukt gaat. Genetisch onderzoek wijst uit dat Susumaniello een natuurlijke kruising is van een lokale tafeldruif met de witte Garganega, wat verklaart waarom de herkomst lange tijd met Griekenland werd geassocieerd. Lang gold de druif als een simpele leverancier van kleur en volume voor blends, tot wijnmakers in Salento ontdekten dat er in deze bijna vergeten stok veel meer schuilt dan alleen bulk.

Tot diep in de twintigste eeuw werd Susumaniello vooral gewaardeerd om zijn hoge opbrengst en werd hij zelden apart gevinifieerd. Sinds enkele wijnbouwers de druif serieus begonnen te nemen, groeit de belangstelling gestaag en verschijnen er steeds meer monovarietale wijnen op de markt. Toch blijft het aantal producenten dat zich toelegt op deze druif overzichtelijk, wat Susumaniello tot een van de meer bijzondere ontmoetingen in het Italiaanse wijnaanbod maakt.

Wat is Susumaniello?

Susumaniello is een inheemse rode druivensoort die zijn thuisbasis vindt in de omgeving van Brindisi, in het noorden van het schiereiland Salento. Het is een van de zeldzamere druiven van Puglia: Susumaniello is nog steeds een relatief zeldzame druif, met slechts een handvol producenten die zich toeleggen op het maken van deze wijn, en het gold nog niet zo lang geleden als een druivenras dat met uitsterven werd bedreigd. Pas toen wijnmakers in de streek de potentie van de oude stokken opnieuw gingen waarderen, kreeg de druif een tweede leven en verscheen hij weer volop in de wijngaarden. Sinds het begin van deze eeuw staat de druif officieel op de lijst van toegestane rassen voor de regio, wat de weg vrijmaakte voor verdere aanplant.

Van oorsprong werd Susumaniello vooral gebruikt als aanvulling in blends, om kleur en body te geven aan wijnen op basis van andere Zuid-Italiaanse druiven. Tegenwoordig zie je steeds vaker flessen waarin de druif volledig zelfstandig aan het woord is, iets wat pas goed op gang kwam toen kleinschalige experimenten liet zien dat de druif een eigen, verrassend elegante signatuur kan laten zien. Wie deze categorie ontdekt, proeft dus eigenlijk een stukje wijnbouwgeschiedenis dat nog volop in ontwikkeling is.

Hoe smaakt Susumaniello?

Susumaniello levert wijnen met een diepe, robijnrode tot bijna paarsrode kleur, wat direct al iets verklapt over de concentratie die je in het glas mag verwachten. In de geur en smaak vind je meestal rijp donker en rood fruit terug, denk aan pruimen, bramen en rode bessen, aangevuld met een kruidige of peperige ondertoon. Bij de rijkere, meer geconcentreerde uitvoeringen komen er ook tonen van donkere chocolade en soms een vleugje tabak bij, wat de wijn een stoere, volle indruk geeft.

Wat Susumaniello onderscheidt van veel andere warme, zuidelijke druiven, is dat de zuren ondanks de rijpheid vaak goed bewaard blijven. Dat geeft de wijn een frisheid die je bij een eerste proefslok niet direct verwacht van een druif uit zo’n warm klimaat. De tanninestructuur is doorgaans aanwezig maar zelden hard: eerder rond en gepolijst dan stroef, zeker wanneer de druiven op het juiste moment zijn geoogst. Let wel: de exacte balans tussen fruit, kruidigheid en frisheid verschilt sterk per producent en per stijl, dus veralgemeniseren is hier lastig.

Waar wordt Susumaniello verbouwd?

Susumaniello is nagenoeg een exclusief gewas van Puglia, met de kern van de aanplant rond Brindisi en het noordelijke deel van het schiereiland Salento. Klimaat, bodem en de invloed van zeewinden bepalen sterk hoe de druif zich in het glas gedraagt, maar die verdieping hoort eigenlijk bij de regiopagina over Puglia. Wat je hier vooral moet onthouden, is dat deze druif gedijt in warmte maar tegelijk gevoelig is voor te veel hitte, wat vraagt om een zorgvuldige aanpak in de wijngaard en in de kelder.

Hoe wordt Susumaniello gevinifieerd?

Bij Susumaniello draait vinificatie voor een groot deel om het temperen van de natuurlijke kracht van de druif. Bij te veel warmte tijdens de gisting kan de wijn snel te zwoel en te kruidig worden, dus veel wijnmakers vergisten bij gecontroleerde, koelere temperaturen in inox tanks om het fruit fris en helder te houden. Daarna kiest de producent voor rijping op inox, op grote of kleine houten vaten, of een combinatie van beide, wat direct invloed heeft op hoeveel vanille, rooksmaak en ronding de wijn uiteindelijk krijgt.

De druif wordt zowel solo als in blends ingezet. In blends wordt Susumaniello vaak gecombineerd met Negroamaro of Malvasia Nera, waarbij de andere druif structuur en diepgang inbrengt en Susumaniello zorgt voor fruit en een zachte, bijna zoetige indruk in de afdronk. Bij monovarietale wijnen ligt de nadruk juist op het laten zien van de eigen identiteit van de druif: rijp fruit, kruidigheid en die verrassende frisheid die de wijn evenwicht geeft. Handmatige oogst en een zorgvuldige selectie in de wijngaard spelen hierbij een grote rol, net als het juiste oogstmoment, want de druif verliest na een aantal jaren aan de stok gemakkelijk aan opbrengst en dus aan balans.

Waar past Susumaniello bij?

Door de combinatie van rijp fruit, kruidigheid en een zachte tanninestructuur is Susumaniello een prettige metgezel bij stevigere gerechten. Gegrild vlees, stoofschotels en gerechten van de barbecue passen goed bij het rokerige, kruidige karakter van de wijn. Ook bij een romige, halfharde kaas of een gevulde pasta met een rijke tomatensaus komt de druif tot zijn recht, omdat de frisse zuren het vet in het gerecht mooi doorsnijden.

Bij de wat lichtere, fruitigere stijlen kun je ook denken aan wildgerechten met een sausje op basis van rood fruit, of een kaasplank met iets rijpere kazen. De veelzijdigheid van de druif zit precies in dat spanningsveld tussen kracht en frisheid, waardoor hij bij zowel uitgesproken als iets subtielere gerechten overeind blijft.

Waar let je op bij het kiezen van Susumaniello?

De grootste valkuil bij Susumaniello is denken dat elke fles hetzelfde karakter heeft. Sommige producenten kiezen voor een fris, ongehout gestileerde wijn die de nadruk legt op fruit en drinkbaarheid, terwijl anderen juist inzetten op een geconcentreerde, houtgerijpte stijl met meer kruidigheid en diepte. Het is dus verstandig om te kijken of een wijn wel of niet op hout heeft gelegen, want dat bepaalt in grote mate of je een speelse of een serieuze, gastronomische wijn in het glas krijgt.

Een tweede punt is de herkomst binnen Puglia: wijnen uit de kern rond Brindisi, waar zeewind de hitte tempert, laten vaak een net iets frissere signatuur zien dan wijnen uit warmere binnenlandse percelen. Let daarnaast op of de druif solo is gevinifieerd of onderdeel is van een blend, want dat verandert het karakter aanzienlijk. Een veelgemaakte fout is de wijn te warm schenken, waardoor de kruidige, peperige kant gaat overheersen en de frisheid wegvalt; een klein beetje koeling brengt juist de balans terug.

Veelgestelde vragen

Is Susumaniello droog of zoet?

Susumaniello wordt vrijwel altijd droog gevinifieerd. De indruk van zoetigheid die je soms proeft, komt niet van restsuiker maar van het rijpe, donkere fruit en een enkele keer van een subtiele vanilletoon door houtrijping.

Op welke temperatuur schenk je Susumaniello?

Een temperatuur rond de zestien tot achttien graden werkt voor de meeste stijlen goed, waarbij je bij de lichtere, fruitigere versies gerust iets kunt afkoelen. Te warm schenken benadrukt de kruidigheid te sterk en laat de frisheid van de druif verdwijnen.

Welk glas past bij Susumaniello?

Een middelgroot bourgogneglas of een ruim, rond rodewijnglas doet deze druif recht, omdat het de aroma’s van rijp fruit en kruiden voldoende ruimte geeft om zich te ontplooien. Bij de meer geconcentreerde, houtgerijpte stijlen mag het glas gerust iets groter zijn, zodat de wijn kan luchten.

Hoe lang kun je Susumaniello bewaren?

Dat hangt sterk af van de stijl. Fris gevinifieerde, ongehoute wijnen drink je bij voorkeur binnen een paar jaar, terwijl wijnen die op hout hebben gerijpt vaak jarenlang verder kunnen ontwikkelen. Vraag bij twijfel altijd naar de specifieke wijnmaakstijl van de fles die je voor je hebt.

Met welke druiven wordt Susumaniello geblend?

Susumaniello wordt van oudsher vaak gecombineerd met Negroamaro en soms met Malvasia Nera, twee andere druiven die typisch zijn voor Puglia. In zo’n blend voegt Susumaniello meestal het zachte, fruitige element toe, terwijl de partnerdruif voor structuur en diepgang zorgt.

Welke stijlverschillen zijn er per streek?

Binnen Puglia zelf zijn er al verschillen merkbaar: percelen dichter bij de kust, waar zeewind de hitte tempert, leveren doorgaans iets frissere en elegantere wijnen dan de warmere, meer landinwaarts gelegen wijngaarden. Voor de bredere klimatologische en bodemkundige achtergrond van deze verschillen verwijzen we je graag naar de pagina over Puglia.