Rivaner

Wat is Rivaner?

Rivaner is de naam waaronder je in Nederland en België de druif Müller-Thurgau vaak tegenkomt. De druif is een kruising van Riesling en Madeleine Royale en werd in 1882 ontwikkeld door professor Hermann Müller uit het Zwitserse kanton Thurgau. Lange tijd dacht men dat de druif was ontstaan uit Riesling en Silvaner, en daaraan ontleent de naam Rivaner zijn samentrekking, maar dna-onderzoek heeft die afkomst inmiddels ontkracht. De naam Rivaner en de naam Müller-Thurgau verwijzen dus naar hetzelfde druivenras; welke naam op het etiket staat, verschilt vooral per producent en per land. Als druif is Rivaner geen ingewikkelde diva: hij rijpt vroeg, stelt weinig eisen aan de wijngaard en levert doorgaans een royale opbrengst, wat hem tot een van de meest aangeplante witte rassen van Europa heeft gemaakt.

Hoe smaakt Rivaner?

Rivaner geeft je een lichte, toegankelijke witte wijn met een bloemige geur en fruitige aroma’s die aan appel, peer en perzik doen denken, soms aangevuld met een vleugje muskaat of citrus. De zuren zijn over het algemeen mild, wat de wijn een zacht en rond mondgevoel geeft zonder de scherpe randjes die je bij bijvoorbeeld Riesling proeft. Juist die vriendelijke, ongecompliceerde stijl maakt Rivaner populair bij wie een drinkbare, niet te uitgesproken witte wijn zoekt. Verwacht geen gelaagde diepgang zoals bij een rijpe Chardonnay; Rivaner is eerder een wijn die je meteen begrijpt en waar je met plezier een tweede glas van inschenkt.

De body blijft licht tot middelmatig en de kleur is doorgaans licht strogeel tot groengeel. Aan de kust, zoals in Zeeland, krijgt de wijn er vaak een subtiel zoetje en een fijne frisheid bij, met aroma’s die naar lychee, perzik en peer neigen. Dat zoetje is geen kwestie van suiker toevoegen achteraf, maar het resultaat van vinificatiekeuzes die verderop aan de orde komen.

Waar wordt Rivaner verbouwd?

Müller-Thurgau komt in bijna alle Duitse wijngebieden voor, met de regio Rheinhessen als koploper. Ook in Oostenrijk, Italië, Hongarije en Luxemburg vind je aanplant van deze druif, en in Nederland duikt hij op in de kustwijngaarden van Zeeland, waaronder Schouwen-Duiveland. De druif gedijt het beste in gebieden met een gematigd klimaat en een bodem die rijk is aan kalksteen. Klimaat en bodem zijn overigens een verhaal dat je beter op de regiopagina van Schouwen-Duiveland of Zeeland kunt lezen; hier gaat het vooral om wat de druif zelf meebrengt.

Hoe wordt Rivaner gevinifieerd?

Rivaner wordt vrijwel altijd droog of licht zoet gevinifieerd en meestal in roestvrijstalen tanks vergist, wat de frisheid en het druiftypische fruit bewaart. Houtrijping past niet goed bij dit ras: de subtiele, bloemig-fruitige aroma’s zouden onder een vanilletoon verdwijnen. Bij een aantal producenten mag de wijn nog even op de fijne droesem liggen, de zogeheten sur lie-methode, wat het mondgevoel iets ronder maakt zonder de frisheid te verliezen. Een lichte restzoetheid, zoals je bij de kustwijnen van Schouwen-Duiveland proeft, ontstaat doorgaans door de gisting bewust iets vroeger te stoppen of door een klein deel niet volledig te laten doorgisten, waardoor er natuurlijke druivensuikers overblijven. Rivaner wordt ook regelmatig gebruikt in blends, bijvoorbeeld met Auxerrois en Pinot Blanc, of in mousserende cuvées volgens de traditionele methode; de druif brengt dan vooral fruit en souplesse in, terwijl de andere rassen structuur of finesse toevoegen.

Waar past Rivaner bij?

Door zijn frisheid en milde zoetje is Rivaner een prettige metgezel bij schaal- en schelpdieren: garnalen, krab en andere zilte lekkernijen komen er goed tot hun recht naast. Ook bij salades en licht kruidige gerechten werkt de combinatie soepel, omdat de wijn niet vecht met specerijen maar ze juist verzacht. Voor een aperitief is Rivaner een logische keuze: laagdrempelig, fruitig en zonder dat je er meteen een uitgebreide maaltijd bij nodig hebt. Vermijd zware, romige sauzen of stevig gekruide gerechten; die overschaduwen het subtiele karakter van de druif eerder dan dat ze het aanvullen.

Waar let je op bij het kiezen van Rivaner?

De grootste valkuil bij Rivaner is denken dat elke fles hetzelfde is. Omdat de druif zo gemakkelijk een hoge opbrengst geeft, hangt de kwaliteit sterk af van de zorg die de wijnmaker in de wijngaard en de kelder steekt; een te hoge opbrengst per hectare kan een wijn opleveren die mager is in zuren en weinig karakter toont. Let daarnaast op het gehalte restsuiker: sommige Rivaners zijn bewust droog gehouden, andere hebben een merkbaar zoetje, en dat verschil bepaalt sterk of de wijn als aperitief of als tafelwijn het best past. Verwacht geen bewaarpotentieel van jaren: dit is een druif die je het best binnen afzienbare tijd na aankoop opent, zodat de frisheid en het fruit nog intact zijn.

Veelgestelde vragen

Is Rivaner droog of zoet?

Dat verschilt per fles. Als de naam Rivaner op het etiket staat, kan je er meestal van uitgaan dat het een droge, jeugdige, lichte en frisse wijn betreft, maar sommige producenten, vooral in kustgebieden, laten bewust een subtiel zoetje in de wijn. Kijk dus altijd naar de beschrijving van de specifieke fles voordat je een aanname doet.

Op welke temperatuur schenk je Rivaner?

Schenk Rivaner gekoeld, ergens tussen de 8 en 10 graden. Serveer witte wijn gekoeld, maar niet ijskoud: 8–12°C is ideaal. Haal de fles daarom niet direct uit de koelkast op het moment van serveren; laat hem eerst een paar minuten op temperatuur komen, anders proef je de fijne aroma’s niet.

Welk glas past bij Rivaner?

Kies een slank, hoog wijnglas met een lichte, taps toelopende rand. Wijnen die fris, licht en aromatisch zijn, vragen om een slank, hoog glas met een licht taps toelopende rand. Zo’n vorm richt de wijn naar het midden van de tong en houdt de frisheid en fruitigheid geconcentreerd, in plaats van dat ze in een brede kelk verdampen.

Hoe lang kun je Rivaner bewaren?

Op enkele uitzonderingen na is Müller-Thurgau geen bewaarwijn en smaakt hij het best in de eerste jaren na de oogst. Koop deze wijn dus met het idee hem binnen relatief korte tijd te drinken, en bewaar de fles intussen koel en donker om de frisheid te behouden.

Met welke druiven wordt Rivaner geblend?

Rivaner wordt zowel als monocépage gebotteld als in blends. Je ziet wijnen met Müller-Thurgau zowel als mono-cepage als in blends, waarbij in blends vele combinaties voorkomen, bijvoorbeeld met Riesling en Silvaner, of met Pinot Gris en Auxerrois. In Zeeland duikt de druif ook op naast Pinot Blanc en Auxerrois in mousserende cuvées, waar Rivaner vooral fruit en souplesse toevoegt.

Welke stijlverschillen zijn er per streek?

In Duitsland, waar de druif het meest wordt verbouwd, levert Rivaner doorgaans een sappige, bloemige wijn met een fijne muskaattoon en milde zuren. Aan de Nederlandse kust, zoals op Schouwen-Duiveland, krijgt de wijn vaak een net iets uitgesprokener fruitigheid met tonen van lychee en perzik, samen met een subtiel zoetje en een lichte sprankeling. Die verschillen ontstaan door de combinatie van klimaat, bodem en de stijlkeuzes van de wijnmaker; voor de precieze invloed van het Zeeuwse terroir verwijzen we je door naar de regiopagina van Schouwen-Duiveland.