Tannat

Wat is Tannat?

Tannat is een blauwe druif met een bijzonder dikke schil en veel pitten, en precies daarin schuilt haar handelsmerk: tannine. De naam verwijst zelfs naar die eigenschap, met wortels in het Occitaans, waar het woord duidde op iets gebruinds of getands. De druif komt oorspronkelijk uit het zuidwesten van Frankrijk, met het gebied rond Madiran als bakermat, en werd eind negentiende eeuw door Baskische emigranten meegenomen naar Uruguay. Daar groeide Tannat uit tot de meest gezichtsbepalende druif van het land, terwijl ze in Frankrijk nog altijd het hart vormt van de Madiran AOC. Buiten deze twee kerngebieden vind je kleine, opkomende aanplant in landen als Argentinië, Australië en de Verenigde Staten, al blijft de omvang daar vooralsnog beperkt.

Bij The Online Sommelier vind je Tannat vooral terug als partner in een blend, zoals in een rosé met Cabernet Sauvignon en Merlot, in een rode blend met Merlot, en in een Siciliaanse wijn waarin ze wordt gecombineerd met Cabernet Sauvignon en Nero d’Avola. Dat past bij het karakter van de druif: puur gebotteld is Tannat een fors karakter, maar in een blend levert ze vooral kleur, structuur en een tannineruggengraat aan andere, zachtere druiven.

Hoe smaakt Tannat?

Tannat is een van de meest tanninerijke druiven die er zijn, en dat proef je direct. Jong kan de wijn behoorlijk stevig en zelfs een tikje stroef aandoen, met een grip die aan het gehemelte trekt. Toch is dat niet het hele verhaal: onder die stevige structuur schuilt vaak een geconcentreerd fruitprofiel van zwarte bes, pruim en braam, aangevuld met kruidige en soms rokerige tonen. Naarmate de wijn ouder wordt of langer op hout heeft gelegen, verschuiven de aroma’s richting tabak, leer en cacao, en wordt de textuur ronder.

De stijl van het glas hangt sterk af van waar de druif vandaan komt. Een Tannat uit Madiran is doorgaans strenger en aardser, met een hoge zuurgraad die om jaren rijping vraagt. Een Uruguayaanse Tannat toont zich vaak toegankelijker, met meer nadruk op rijp donker fruit en een zachtere afdronk. In een blend, zoals bij de wijnen die je in deze categorie vindt, wordt het scherpe randje van de druif getemperd door de andere rassen, waardoor kleur en body behouden blijven zonder dat de tannines overheersen.

Waar wordt Tannat verbouwd?

Het kerngebied van Tannat in Frankrijk is Madiran, in het zuidwesten van het land, waar de druif de hoofdrol speelt in de gelijknamige AOC. Ook in nabijgelegen gebieden als Saint-Mont, Cahors en Irouléguy duikt de druif op, meestal als onderdeel van een blend. In Uruguay is Tannat uitgegroeid tot de nationale druif, met de regio rond Montevideo als belangrijkste productiegebied. Klimaat en bodem bepalen sterk hoe de druif zich daar gedraagt; dat verhaal hoort thuis op de regiopagina’s van Madiran en Uruguay, waar je meer leest over de specifieke terroirs.

Buiten deze twee kernregio’s is de aanplant van Tannat nog altijd beperkt. Argentinië, Australië en delen van de Verenigde Staten experimenteren met de druif, maar op een schaal die niet in de buurt komt van Madiran of Uruguay. Ook op Sicilië, waar de wijn ‘Tancredi’ van Donnafugata uit deze categorie vandaan komt, wordt Tannat aangeplant als aanvulling op de lokale druiven.

Hoe wordt Tannat gevinifieerd?

De grootste uitdaging bij het maken van Tannat is het temmen van de tannines zonder de kracht van de druif te verliezen. In 1990 loste een wijnmaker uit Madiran dit probleem op met een techniek die de wijnwereld veranderde: micro-oxygenatie. Daarbij wordt tijdens de gisting of rijping heel geleidelijk een kleine hoeveelheid zuurstof door de wijn geleid, waardoor de ruwe tannines zachter en ronder worden zonder dat de structuur verdwijnt. Deze methode wordt inmiddels wereldwijd toegepast, ook buiten de Tannat om, maar is nog altijd onlosmakelijk verbonden met deze druif.

Naast micro-oxygenatie speelt houtrijping een grote rol. Rijping op eikenhouten vaten verzacht de tannines verder en voegt tonen van vanille, rook en kruiden toe aan het fruit. In Uruguay wordt vaak gekozen voor een combinatie van micro-oxygenatie en temperatuurgecontroleerde gisting, wat resulteert in een ronder en fruitiger stijl dan de traditionele Franse aanpak. Blenden is een andere veelgebruikte techniek om de hardheid van Tannat te verzachten: in Frankrijk wordt de druif regelmatig gecombineerd met Cabernet Franc of Cabernet Sauvignon, terwijl in Zuid-Amerika vaker voor zachtere partners zoals Merlot wordt gekozen. Precies dat principe zie je terug in de blends uit deze categorie, waar Tannat kleur en tanninestructuur inbrengt terwijl de andere druiven voor souplesse zorgen. Hoeveel hout, hoelang gerijpt en hoe streng de opbrengst per hectare wordt beperkt, verschilt sterk per producent en jaargang, en dat bepaalt in belangrijke mate hoe toegankelijk de uiteindelijke wijn is.

Waar past Tannat bij?

Door de stevige tannines en volle body vraagt Tannat om gerechten met voldoende eiwit en vet om de wijn in balans te houden. Gegrild of geroosterd rood vlees is een klassieke combinatie, net als stoofschotels met een rijke, hartige saus. Ook wild en gerijpte kazen kunnen goed tegen de kracht van deze druif op. Bij een lichtere blend, zoals een rosé waarin Tannat een van de druiven is, verschuift de combinatie natuurlijk mee naar frissere, zomerse gerechten zoals gegrilde groenten of gevogelte.

Een veelgemaakte fout is om Tannat te serveren bij te subtiele gerechten; de tannines overweldigen dan al snel de smaak van het eten. Kies liever voor gerechten met structuur en smaak, zodat de wijn iets heeft om tegen op te boksen.

Waar let je op bij het kiezen van Tannat?

Het belangrijkste om op te letten is de herkomst en de bijbehorende stijl. Een Tannat uit Madiran vraagt in de regel meer tijd en geduld dan een exemplaar uit Uruguay of een blend waarin de druif een bijrol speelt. Kijk ook naar de andere druiven in de blend: hoe meer zachte partners zoals Merlot worden toegevoegd, hoe toegankelijker de wijn doorgaans al vroeg is. Bij een blend met stevigere druiven, zoals Cabernet Sauvignon, blijft de wijn juist iets gestructureerder.

Hout speelt een grote rol in het uiteindelijke karakter. Langere en intensievere houtrijping brengt meer rook, vanille en kruidigheid, maar kan ook een deel van de pure fruitexpressie maskeren als het te overheersend wordt toegepast. Het loont om te weten of een fles is gemaakt met micro-oxygenatie: deze techniek zorgt voor een zachtere, jong al drinkbare stijl, terwijl de meer traditionele aanpak een wijn oplevert die eerst tijd nodig heeft om zich te openen. Handwerk in de wijngaard, zoals een beperkte opbrengst per hectare en zorgvuldige selectie bij de oogst, bepaalt in algemene zin mee hoe geconcentreerd en rijp een wijn wordt, onafhankelijk van welk huis of welke druif het betreft.

Veelgestelde vragen

Is Tannat droog of zoet?

Tannat wordt vrijwel altijd droog gevinifieerd. De nadruk ligt op tannine, structuur en donker fruit, niet op restsuiker. Er bestaan in enkele Franse gebieden ook rosé-varianten van de druif, en die zijn doorgaans eveneens droog, met een fris en krachtig karakter.

Op welke temperatuur schenk je Tannat?

Schenk een stevige, houtgerijpte Tannat op iets warmere kamertemperatuur, rond de 16 tot 18 graden, zodat de tannines niet nog strenger overkomen door kou. Een lichtere blend of een rosé met Tannat mag juist gekoeld worden geserveerd, ergens tussen de 8 en 12 graden, om de frisheid te benadrukken.

Welk glas past bij Tannat?

Een groot, buikig glas met voldoende ruimte in de kelk laat de wijn ademen en verzacht de tannines merkbaar. Draai de wijn rustig rond in het glas voor je proeft; dat beetje extra beluchting maakt bij deze druif echt verschil in hoe toegankelijk de smaak overkomt.

Hoe lang kun je Tannat bewaren?

Puur gebotteld en van goede kwaliteit kan Tannat uit Madiran vele jaren, soms zelfs een decennium of langer, verder rijpen in de fles. Een blend waarin Tannat een bijrol speelt, zoals de wijnen in deze categorie, is doorgaans bedoeld om binnen enkele jaren na aankoop te worden gedronken, al hangt dit sterk af van de specifieke wijn en jaargang.

Met welke druiven wordt Tannat geblend?

In Frankrijk wordt Tannat traditioneel gecombineerd met Cabernet Franc en Cabernet Sauvignon, die de hardheid van de tannines verzachten. In Zuid-Amerika kiezen wijnmakers vaker voor zachtere partners zoals Merlot. In het aanbod van The Online Sommelier zie je deze aanpak terug in een rosé met Cabernet Sauvignon en Merlot, een rode blend met Merlot, en een Siciliaanse wijn met Cabernet Sauvignon en Nero d’Avola.

Welke stijlverschillen zijn er per streek?

Madiran levert traditioneel de meest strenge, tanninerijke en langzaam rijpende stijl van Tannat. Uruguay koos een andere weg, met modernere technieken die de druif ronder en fruitiger maken, waardoor de wijnen vaak al jong toegankelijk zijn. Elders, zoals op Sicilië, speelt Tannat vooral een ondersteunende rol naast lokale druiven, wat weer een heel ander, meer geïntegreerd smaakbeeld oplevert.