Almansa

Almansa is een kleine Denominación de Origen aan de oostkant van Castilla y Léon… nee, aan de oostrand van Castilla-La Mancha, genoemd naar het gelijknamige stadje met zijn beroemde kasteel. Je vindt de wijngaarden in een gebied dat de vorm heeft van een pinda, met Almansa in het oosten en het plaatsje Bonete in het westen. Het is een overgangsgebied tussen het hoge binnenland van de Meseta en de Middellandse Zee, en dat merk je terug in alles wat hier groeit. Almansa grenst aan Jumilla en Yecla, en die buren delen niet voor niets een aantal karaktertrekken met deze streek.

De ligging is bepalend voor het karakter van de wijnen. De wijngaarden liggen op een plateau dat oploopt van ongeveer vierhonderd naar zevenhonderd meter, en bij sommige percelen zelfs richting de negenhonderd meter. Die hoogte zorgt voor verkoeling in een streek die anders door en door mediterraan zou aanvoelen, ook al ligt de kust van Alicante maar zo’n honderd kilometer verderop.

Waar ligt Almansa?

Almansa bevindt zich in het uiterste zuidoosten van Castilla-La Mancha, precies op de plek waar de hoge, droge binnenlanden van Spanje overgaan in de invloedssfeer van de Middellandse Zee. De wijngaarden liggen rond de gelijknamige stad in het oosten en het dorp Bonete in het westen, in een gebied dat door zijn vorm vaak vergeleken wordt met een pinda. Almansa deelt zijn grenzen met Jumilla en Yecla, twee streken waarmee het meer gemeen heeft dan met de rest van Castilla-La Mancha. Dat maakt Almansa een beetje een buitenbeentje binnen zijn eigen regio: qua druiven en stijl leunt het dichter aan bij de mediterrane wijngebieden van Valencia en Murcia.

Klimaat en bodem

Het klimaat in Almansa is continentaal en grenst bijna aan een woestijnklimaat, met grote temperatuurverschillen tussen dag en nacht en tussen de seizoenen. In de zomer kan het kwik boven de veertig graden uitkomen, terwijl de winters streng en koud zijn met temperaturen die ver onder het vriespunt kunnen zakken. Er valt weinig regen, meestal niet meer dan ongeveer 350 millimeter per jaar, waardoor de wijnstok gedwongen wordt diep te wortelen op zoek naar vocht. Precies dat harde werken van de wortels geeft de druiven hun karakteristieke intensiteit en geconcentreerde smaak.

De bodems zijn er over het algemeen arm en kalkrijk, met op de vlakkere delen een koolstofrijke toplaag die goed vocht vasthoudt zonder de wijnstok te veel voedsel te geven. Juist die schraalheid dwingt de plant tot een lage, natuurlijke opbrengst, wat weer in het voordeel werkt van de concentratie in de druif. De combinatie van hoogte, kalk en droogte is een klassiek recept voor wijnen met karakter, en dat zie je in Almansa terug in zowel de rode als de witte wijnen.

Welke druiven groeien er in Almansa?

De rode druivenkant van Almansa wordt van oudsher gedomineerd door monastrell, een druif met een dikke schil die goed tegen hitte kan maar juist gevoelig is voor strenge winters. Hij levert wijnen met veel kleur, stevige tannine en een rijp, donker fruitkarakter. Daarnaast speelt garnacha een belangrijke rol in de streek, vaak in blends met monastrell, wat zachtere en fruitigere accenten toevoegt aan de wijn. Verder komen ook cabernet sauvignon, syrah en tempranillo voor, meestal als aanvulling in een blend en niet als hoofdrolspeler.

Wat witte wijn betreft is verdejo de druif om te onthouden voor Almansa, vaak aangeplant op de hoger gelegen percelen waar de koelere nachten voor frisheid zorgen. Deze druif geeft aromatische, sappige wijnen met een citrusachtige framing, en leent zich goed voor zowel een fris, ongehout stijl als voor rijping op eikenhout. Sauvignon blanc duikt soms op als aanvulling in blends met verdejo. Welke druif de boventoon voert en in welke verhouding, verschilt sterk van producent tot producent, dus dat is altijd iets om per fles te bekijken.

Welke stijl hebben de wijnen uit Almansa?

De rode wijnen uit Almansa zijn doorgaans vol, warm en kruidig, met rijp donker fruit als kern en vaak een vleugje vanille of geroosterd eikenhout wanneer er rijping op vat heeft plaatsgevonden. Monastrell geeft de wijnen structuur en een zekere stoerheid, terwijl garnacha voor rondere, toegankelijkere randjes zorgt. Bij langere vatrijping, zoals bij een reserva, wordt de tannine zachter en ontstaat er meer complexiteit richting specerijen, cacao en gedroogd fruit. Het is een stijl die het meest tot zijn recht komt bij iets langere beluchting, zodat het fruit zich volledig kan openen.

De witte wijnen op basis van verdejo tonen juist een heel ander gezicht van Almansa: fris, aromatisch en sappig, met tonen van citrus en soms een tropisch accent. Wanneer de wijn een periode op eikenhouten vaten heeft gelegen, krijgt hij meer volume en een subtiele kruidigheid, zonder dat de frisheid verloren gaat. Een veelgemaakte fout is denken dat alle wijn uit deze streek zwaar en gestookt moet zijn; de hooggelegen wijngaarden zorgen juist voor een verrassend elegante frisheid, ook in de rode wijnen.

Waar past Almansa bij?

Een rode wijn uit Almansa met zijn kruidige, rijpe karakter voelt zich thuis naast stevig gekruid vlees, gegrild rood vlees of een stoofpot met rozemarijn en tijm. Ook bij belegen kaas of gerechten met zwarte olijf en tomaat komt de kruidigheid van monastrell goed tot zijn recht. Schenk deze wijnen op een temperatuur van rond de zestien tot achttien graden, in een iets ruimer bolvormig glas, zodat het fruit voldoende ruimte krijgt om zich te ontplooien.

Een verdejo uit Almansa is juist ideaal bij een lichtere maaltijd: denk aan gegrilde vis, schaal- en schelpdieren, of een frisse salade met geitenkaas. Serveer deze witte wijn goed gekoeld, tussen de acht en tien graden, in een smaller wit wijnglas dat de aroma’s bij elkaar houdt. Een wijn met eikenhoudrijping mag iets warmer geschonken worden dan een strak fruitige, ongehout versie, omdat de structuur dan beter tot zijn recht komt.

Veelgestelde vragen

Welke appellations liggen in Almansa?

Almansa is zelf een Denominación de Origen Protegida en kent geen verdere onderverdeling in kleinere appellations. De streek wordt gereguleerd door een eigen Consejo Regulador, die toezicht houdt op de toegestane druiven en productiemethoden binnen het gebied.

Welke jaargangen zijn sterk in Almansa?

Dat verschilt van jaar tot jaar en is sterk afhankelijk van de zomertemperaturen en de hoeveelheid neerslag in dat specifieke seizoen. Vraag bij twijfel gerust naar de jaargang van een specifieke fles, want de kwaliteitsverschillen tussen jaren kunnen in dit extreme klimaat behoorlijk uiteenlopen.

Op welke temperatuur schenk je wijn uit Almansa?

Voor de rode wijnen, meestal gebaseerd op monastrell en garnacha, ligt de ideale schenktemperatuur rond de zestien tot achttien graden. Witte wijn op basis van verdejo drink je het liefst koeler, tussen de acht en tien graden, zodat de frisheid goed naar voren komt.

Hoe lang kun je wijn uit Almansa bewaren?

Een rode reserva met stevige tannine en rijping op eikenhout kan doorgaans nog jarenlang mooi ouder worden in de kelder. Een jonge, fruitige witte verdejo drink je juist het beste binnen een paar jaar na de oogst, terwijl je hem op zijn frisst wilt proeven.

Wat maakt Almansa anders dan naburige streken?

Waar Jumilla en Yecla bijna volledig op monastrell leunen, zie je in Almansa vaker interessante blends met garnacha en een sterke traditie in witte wijn van verdejo. De hoger gelegen wijngaarden in Almansa geven de wijnen daarnaast vaak iets meer frisheid dan je bij de wat lager gelegen buren aantreft.

Waarom verschilt de body van rode wijnen uit Almansa zo sterk?

Dat heeft vooral te maken met de verhouding tussen monastrell en garnacha in de blend, en met de duur van de vatrijping. Een joven zonder houtrijping toont vooral fris, direct fruit, terwijl een reserva met langere vatrijping veel meer diepte, kruidigheid en ronding laat zien.